W muzyce indyjskiej melodię określa tala oraz raaga.
Tala – dosłownie znaczy „klap”, metrum muzyczne wyznaczone przez ilość, „matr” (bitów). Wyznacza długość trwania frazy melodyjnej.
Raaga – określa typ melodii i ton o charakterystycznym wyrazie emocjonalnym poprzez dobór określonych dźwięków (swara) do budowania struktury melodii
Lehera/nagma – podstawowa stale powtarzająca się melodia osadzona w danej tala i raaga
Na ogół używana przy prezentacji form technicznych tańca kathak oraz do gry solo na tabli (instrument perkusyjny składający się z dwóch bębnów) lub pakhavaj (dwustronny bęben).
Theka – stały wzór sylab rytmicznych określających daną taalę
LEH – tempo – puls tańca
Tak jak nasze serce nadaje rytm dla organizmu, tak samo wszystko w przyrodzie ma swoje tempo, puls, a dźwięki i zdarzenia tworzą wokół niego melodię. Podobnie taniec i muzyka Indii opiera się na „leh„, czyli tempie – stałym „tykaniu” pojedyńczych bitów.
Tempo-leh tworzy bazę dla struktury rytmicznej. Dzięki niemu możliwa jest improwizacja taneczno muzyczna. Muzycy i tancerze muszą trzymać wspólne tempo, aby akcenty muzyczne pokrywały się w tych samych momentach.
Dzięki temu koncerty muzyki indyjskiej odbywały się często bez prób. Charakterystyczne wybijanie dłońmi tempa pełni funkcję współczesnego metronomu, tancerz recytując sylaby rytmiczne, które zamierza wytańczyć, określa dłońmi tempo (layah), jednocześnie pokazując muzykom, miejsce wypadania najważniejszych akcentów kompozycji. Następnie odbywa się wspólna improwizacja osadzona w danej tali….
Jak „wyklepuje się” tala oraz wzory podstawowych sylab je określające
TINTAL (16 bitów), 3 tali (klapnięcia), 4 vibhag po 4 matry w każdym (podział na podgrupy bitów), grana w trzech tempach: vilambeet (wolne tempo), madhya (średnie tempo), drut (szybkie tempo). Zobacz także wpis na temat layah – tempo
Sposób wybijania tali, czyli pokazywania tempa dłońmi dla tintali (cykl 16 bitów) w trzecim tempie (drut layah):
|cała, palec| cała, palec| khali (czyli puste machnięcie ręka w powietrzu) palec| cała, palec|
tintal w vilambeet layah (w wolnym tempie):
|cała, palec, palec, palec|
|cała, palec, palec, palec|
|khali, palec, palec, palec|
|cała, palec, palec, palec|
THEKA TINTALI
|Dha, Dhin, Dhin, Dha|
|Dha, Dhin, Dhin, Dha|
|Dha, Tin, Tin, Ta|
|Ta, Dhin, Dhin, Dha|
Japtal (10 bitów) 3 tali, 1 khali, 4 vibhag (2 i 3 matry)
|cała, palec | cała, palec, palec|
|khali, palec| cała, palec, palec|
THEKA JAPTAL
|Dhi Na | Dhi Dhi Na |
|Ti Na | Ti Ti Na |
Dhamar (14 bitów), 3 tali, 1 khali, 4 vibhag (5+2+3+4 matry)
|cała, palec, palec, palec, palec| cała, palec|
|khali, palec, palec| cała, palec, palec, palec|
THEKA DHAMAR
|Ka Dhi Te Dhi Te |Dha S|
|Ga Ti Te |Ti Te Ta S|
RYTM
Dla muzyka i tancerza cały świat wybija rytm. Pulsuje. Ruch zaczyna się i kończy zgodnie z tempem, trwa krócej lub dłużej, wolny – ciągły, lub szybki – urwany. Każde uderzenie stopy wyznacza sylaba. Melodia tworzy się z długości trwania poszczególnych dźwięków i ciszy pomiędzy nimi.
Gdy wejdzie się na drogę muzyki i tańca, rytmiczne pulsowanie staje się nałogiem. Wszystkie dźwięki porządkowane przez nasze wewnętrzne tempo układają się w melodię.
W metrze, w autobusie, prowadząc skuter, zmywając, rozmawiając, stopa delikatnie wybija rytm, a umysł dyktuje sylaby: dha dhin dhin dha, ta tin tin ta
UŻYTECZNA LISTA z Leherą do tańca w różnych tempach:
